Alles gebeurt ergens lokaal. Of het nu gaat om hard nieuws of een persoonlijk portret, de journalist moet daar zijn waar het gebeurt, in gesprek gaan, luisteren en kijken. Het aloude adagium dat het nieuws ‘op straat ligt’ is nog altijd springlevend. Waarbij ‘de straat’ ook een digitale entiteit heeft aangenomen waar de burger via polls, reacties en panels in contact komt met redacties.

Juist daar ontstaan oorspronkelijke verhalen die zich onderscheiden van AI-fabricaten, die vooral herkauwen en in het slechtste geval feiten vervormen en vermengen zodat er onwaarheden ontstaan. Ter plekke en evenwichtig opgehaald nieuws laat zich lastig door machthebbers manipuleren en is daarmee een krachtig middel tegen polarisatie.

Meer dan ooit is er op redacties door data zicht op de nieuwsinteresse en het nieuwsgebruik van de consument. Maar meer dan ooit is ook zichtbaar dat de vanzelfsprekendheid van media als informatiebron opdroogt. Meer dan ooit informeert de consument zich via sociale media in de veronderstelling dat die oorspronkelijk en gecheckt nieuws brengen. Journalistiek die relevant wil blijven voor de leefwereld en de belevingswereld, moet daarover vragen durven stellen aan haar lezers: wat willen zij weten, begrijpen of bespreken?

Een sterke band

De driehoek journalist-nieuws-lezer is essentieel voor de verbinding tussen nieuwsmerk en consument. Een sterke band die we kennen van de mensen die zich ‘lid’ voelen van hun krant. Om de digitale relatie toekomstbestendig te maken, moet de journalistiek het uitgesleten pad met eenrichtingsverkeer van ‘zenden’ verlaten en zich openstellen om ook te ‘ontvangen’.

Steeds meer redacties experimenteren met die nieuwe houding. Zo betrekt het ED deskundige lezers bij de Club van Meedenkers, vragen verslaggevers als Judie Jaspers (AD Regio) en Paul Hartman (de Stentor) inwoners van respectievelijk Utrecht en Harderwijk in hun ‘Praat mee’ om suggesties voor plaatselijke dilemma’s. Alle Zeeuwen kunnen in het PZC-panel hun zegje over de provincie doen. Onder de uitgesproken columns van Angela de Jong en Özcan Akyol laten lezers hun opvattingen achter. En in de AD-podcast ‘Praat mee met AD’ mag iedereen een eigen kijk op het nieuws geven.

Lezers geven niet alleen graag hun eigen mening. Ze lezen ook graag die van anderen. Voor de journalist zijn meningen een indicatie of een onderwerp ertoe doet. Met name inhoudelijke suggesties zijn een bron van nieuwe verhalen. De boodschap aan verslaggevers van Damian Radcliffe van de Oregon University over ‘community centered journalism’ luidt: zie de gemeenschap niet als onderwerp, maar als partner. En naar een partner luister je, om erachter te komen wat je nog niet weet. Het betrekken van de ontvanger maakt de brenger van het nieuws geloofwaardiger.

Honger naar nieuws

Dat vraagt van verslaggevers fysiek in de samenleving aanwezig te zijn. Weg bij het scherm, op naar festivals, sportevenementen en de kroeg. Zijn waar het leven zich afspeelt, ofwel Radcliffes ‘center lived experiences’. Geen eenvoudige opgave in een tijd met (inter)nationale focus en journalisten die een digitale transformatie doormaken die nieuwe vaardigheden en werkwijzen van ze vraagt. Niettemin heeft de lezer, zo blijkt keer op keer uit onderzoek, een niet te stillen honger naar nieuws dat zich om de hoek afspeelt.

Maar wat is er mooier dan verhalen maken die gebaseerd zijn op feiten en geworteld zijn in het dagelijks leven van mensen? Om met hun inbreng hun leefwereld een beetje beter te maken? Ook als dat verhaal kritisch is of een tegel licht. Dat vakmanschap valt niet te fabriceren met kunstmatige intelligentie en heeft de kracht de samenleving juist te verbinden. En lezers aan onze nieuwstitels.